در جدول زیر انواع فن آوری های تصفیه و ضدعفونی هوا بطور خلاصه معرفی و مقایسه شده اند.
| فناوری تصفیه هوا | ذرات معلق (PM) | ویروس و باکتری | بو و VOC | نیاز به قطعه مصرفی | امتیاز کل از 100 |
|---|---|---|---|---|---|
| پلاسما | عالی | عالی | عالی | ندارد | 100 |
| یونی | خوب | متوسط | ضعیف | ندارد | 55 |
| UV-C | ندارد | عالی | ندارد | ندارد | 50 |
| فوتوکاتالیست | محدود | خوب | خوب | ندارد | 45 |
| HEPA | عالی | محدود | ندارد | دارد | 30 |
| کربن فعال | ندارد | ندارد | عالی | دارد | 25 |
تصفیه و ضدعفونی هوا با فناوری پلاسما یکی از مؤثرترین روشهای مدرن در از میان بردن ویروس ها، باکتری ها، قارچ ها و آلودگی های شیمیایی هوا است. برخلاف سیستمهای فیلترمحور که فقط ذرات را به دام میاندازند، پلاسما مکانیزم تخریب مستقیم دارد. در این فناوری، با ایجاد میدان شدید الکتریکی کنترلشده، یونها و الکترونهای پرانرژی تولید میشوند که در مقیاس نانوثانیه با دیواره سلولی باکتریها، پوشش پروتئینی ویروسها و غشای قارچها واکنش داده و آنها را از بین می برند.
نرخ اثرگذاری پلاسما بسیار بالا است بهگونهای که در عبور یکباره هوا از ناحیه پلاسما، کاهش بار ویروسی و میکروبی تا بیش از ۹۹٪ گزارش میشود و این فرآیند بهصورت پیوسته و لحظهای انجام میگیرد. برخلاف فیلترهای HEPA که تنها ذرات بزرگ را متوقف میکنند، پلاسما بر آلاینده های بسیار ریز، آئروسلها، ویروسها، گازها و VOCها نیز اثر زیادی دارد. همچنین افت راندمان در طول زمان وجود ندارد، زیرا عنصر مصرفی یا اشباعشونده در سیستم وجود ندارد.
مزیت کلیدی دیگر، ضدعفونی واقعی در حضور انسان است؛ زیرا سیستمهای پلاسما استاندارد، خروجی ازن را در حد بسیار پایین و زیر مقادیر مجاز نگه میدارند. مصرف انرژی کم، زمان پاسخ بسیار سریع، عدم نیاز به تعویض فیلتر، و حفظ راندمان در بلندمدت باعث میشود پلاسما یکی از معدود فناوریهایی باشد که همزمان سریع، مؤثر، اقتصادی و پایدار است و برای محیطهای مسکونی، درمانی، اداری و صنعتی بهترین عملکرد ضدعفونی مداوم را ارائه میدهد.
یونایزرها با تولید یونهای منفی باعث تهنشینی ذرات معلق میشوند و بیشتر برای کاهش گردوغبار و ذرات ریز کاربرد دارند.
مزایا:
معایب:
جمعبندی:
تصفیه یونی بهعنوان یک روش کممصرف و بدون فیلتر برای کاهش ذرات معلق مناسب است، اما برای ضدعفونی مؤثر هوا و حذف گازها و بوها، استفاده از آن بهتنهایی توصیه نمیشود و ترکیب آن با فناوریهایی مانند پلاسما عملکرد بسیار کاملتری ایجاد میکند.
با تابش اشعه فرابنفش میتوان میکروارگانیسمها را غیرفعال کرد، اما نیازمند طراحی دقیق و زمان تماس مناسب است. اشعه به هیچ نباید به انسان برخورد کند چون سرطانزا است. همچنین مدت زمان معینی برای تاثیر گذاری آن نیاز است. در دستگاههای تصفیه هوای خانگی یا اداری به طور معمول حدود 100 ثانیه زمان لازم است تا ویروس توسط اشعه کشته شود در حالیکه زمان تماس واقعی هوا با اشعه معمولاً کمتر از 0.5 ثانیه است. بنابراین در اغلب دستگاههای بازاری، دوز واقعی به حد کشنده ویروس نمیرسد. از اینرو اشعه فرابنفش در تصفیه هوا در تئوری بسیار مؤثر است اما در سیستمهای معمول تصفیه هوا، بهتنهایی اغلب برای نابودی کامل ویروس کافی نیست. به همین دلیل در طراحیهای حرفهای این روش معمولاً فقط کمککننده است و فناوریهایی مانند پلاسما که وابسته به زمان تماس طولانی نیستند، عملکرد عملی بسیار مطمئنتری دارند. برای داشتن تاثیر، باید از لامپ های نوع UV-C استفاده گردد که گران قیمت هستند و طول عمر کوتاهی دارند. به همین خاطر دستگاه های موجود در بازار عمدتاً از نوع UV-C نیستند و تقریباً هیچ کارآیی موثری ندارند.
نمونه فیلتر هپا (HEPA) که در دستگاه های تصفیه هوا استفاده می شود در شکل 1 نشان داده شده است. این فیلتر در حقیقت همان فیلتر کاغذی است که در قسمت فیلتر خودرو برای جلوگیری از ورود گرد و غبار به داخل موتور خودرو استفاده می شود (شکل 2). برخلاف اسم آن، کارآیی خاصی از آن انتظار نداشته باشید! صرفاً هوا از لای یک کاغذ عبور می کند؛ همین! کارآیی فیلتر هپا صرفاً در این است که ذرات گرد و غبار بزرگ را در خود گیر می اندازد.
مزایا فیلتر هپا:
معایب فیلتر هپا:
فیلتر کربن فعال برای جذب بوها، بخارات شیمیایی و ترکیبات آلی فرّار (VOC) استفاده میشود. عملکرد آن وابسته به حجم و کیفیت کربن است و پس از اشباع، کارایی خود را از دست میدهد.
مزایا:
کربن فعال در حذف بوهای آزاردهنده، دود سیگار، بخارات شیمیایی و VOCها بسیار مؤثر است، بیصدا عمل میکند و در حضور انسان کاملاً ایمن است. این فیلتر مکمل بسیار خوبی برای HEPA یا پلاسما محسوب میشود، زیرا شکافی را پوشش میدهد که فیلترهای ذرهای قادر به حذف آن نیستند.
محدودیتها:
کربن فعال روی ذرات معلق، ویروسها و باکتریها اثر مستقیم ندارد و پس از اشباع شدن، عملاً کارایی خود را از دست میدهد. طول عمر واقعی آن بسته به حجم کربن، شدت آلودگی و دبی هوا معمولاً ۳ تا ۶ ماه است. پس از اشباع، نهتنها جذب جدیدی انجام نمیدهد، بلکه ممکن است بوهای جذبشده را به محیط بازگرداند.
جمعبندی:
کربن فعال یک فناوری بسیار مؤثر برای حذف گازها و بوهاست، اما بهتنهایی سیستم تصفیه کامل محسوب نمیشود و بهترین عملکرد را در ترکیب با فناوریهایی مانند پلاسما یا فیلتر HEPA ارائه میدهد.
